Dit is de tweede uitbreiding op Sword of the Stars. SOTS is een strategy game die zich afspeelt in de ruimte. SOTS is een 4X strategy game. 4X staat voor Explore, Expand, Exploit en Exterminate. Dat betekend dat je in SOTS veel moet ontdekken, uitbreiden, verkennen en tevens moet battlen. Een gegeven dat meestal meer management van je vraagt dan een standaard strategy game. Persoonlijk hou ik daar wel van, maar deze game is daarmee niet voor iedereen weggelegd. Als je iemand bent die houdt van uitputten en rushen kun je deze game beter laten liggen.

Deze uitbreiding gaat om een ras dat al millennia in de ruimte leeft, de Morrigi. Het ziet met lede ogen aan hoe de jongere rassen er een zooitje van maken, oude heiligdommen vernielen om wapens te vinden en zelfs moorden op de Morrigi plegen zonder dat ze het merken. De Morrigi zijn het spuugzat en zullen wel even laten zien hoe het wél moet. En dan niet met een diashow, maar gewoon met "gepast geweld".


SOTS vroeg bij de eerste versie al wat management, maar daar was wat op aan te merken. Ze hebben met deze uitbreiding behoorlijk wat van het commentaar van de spelers meegenomen. Ze hebben het combat systeem, de economie en colony management verbeterd en aangevuld. Er zijn veel nieuwe wapens, onderdelen, research, communicatie en - iets wat mager was in de eerste game - diplomatie en handelsroutes. En vooral het nieuwe ras is daar goed in.

Colony management
Er wordt nu onderscheid gemaakt tussen imperial citizens en civilians. De citizens zijn in staatsverband aan het werk en zullen alles van je pikken, zelfs het uitwieden van de bevolking als die te groot wordt voor een gezonde planeet (je kunt je werelden leegvreten). Maar je civilians zijn gewone mensen die vrijwillig op je planeet zijn komen wonen. Deze hebben een iets andere mening. Je moet hun moraal goed bijhouden vanaf het begin. Als de moraal van je civilians onder de 30 komt gaan ze morren en kun je zelfs een opstand krijgen. Dag colony. Je kunt ze overigens wel weer terug veroveren. Er zijn verschillende manieren om ze happy te houden (geld bijvoorbeeld en bepaalde technologieën.) die je allemaal in het spel zelf kunt terug vinden. Denk er wel op tijd aan; ik heb zelf een opstand de grond in moeten boren, puur en alleen om het feit dat ik er te laat achter kwam.


Diplomacy
Ik vind dit een van de beste aanvullingen op het spel. Je kunt nu de taal en cultuur van een ander ras helemaal leren, de fysiologie van dat ras en de psychologie. Nu zul je denken wat moet je daarmee? Nou om te beginnen kun je met niemand een pact sluiten tenzij je de taal enigszins spreekt. Ik vind het zelf altijd leuk om iemand cultureel te overwinnen dus zonder gevechten (die kosten zoveel). Dit is alleen mogelijk als je het ras goed genoeg kent. Je kunt bijvoorbeeld drugs maken specifiek voor dat ras. Als er genoeg verslaafden zijn gaat alle productie omlaag. Je kunt ook psychologisch op ze spelen zodat als je bij een planeet aankomt ze zich meteen overgeven voor de grote boze andere. Tot op zekere hoogte kun je ook science en research delen. Er zijn hier wel grenzen aan gesteld. Je zult nooit de aandrijving van een ander ras kunnen leren, noch ver boven je eigen niveau iets kunnen leren. Daarbij kun je iets nieuws dat je van iemand gehad hebt niet meteen kunnen gebruiken. Je krijgt de mogelijkheid om het te gaan leren.
Soms gaat diplomacy ook mis, wanneer die andere op het laatste moment vindt dat het heelal toch wat klein is en niet met anderen te delen valt.


Combat system
Dan het combat system. Dit blijft een heikel punt. Speciaal omdat de makers zich bijzonder gericht hebben op commentaren van spelers. Veel frustrerende zaken zijn opgelost of anders aangepakt. Ikzelf was dan ook bijzonder benieuwd hoe combat er nu aan toe zou gaan. Dit was een grote teleurstelling! Er is niets verbeterd. Nu werkt het systeem opzich wel, je kan een beetje zoals in Command & Conquer gewoon units slepen en met de rechtermuis op de vijand klikken. Maar het hele combatscherm staat vol met klikbare icoontjes. Dit zijn nietszeggende symbooltjes met rare tekens (een cirkel met een punt erin, een halve maan met een soort ster). Lekker fijn als je besluit dat het spannende moment misloopt en je een generale RETREAT wilt roepen over het strijdveld: mja, welk plaatje hoorde daar ook weer bij? Niets aan de hand, gewoon koelbloedig met je muis boven de plaatjes hangen: na een luttele 15 seconden krijg je gewoon die handige tooltip! Dan heb je door het proces van eliminatie nog maar een kleine 6 symbooltjes te gaan, terwijl de brokstukken van je oorlogsvloot om je oren vliegen. Jammer. Voor diegenen die de handleiding lezen (na enige tijd wij dus ook) is het in ieder geval eindelijk duidelijk dat je met F kan inzoomen op de unit waar je naar kijkt. Dit is fijn, omdat het domweg mogelijk was dat het gevecht buiten je zicht plaatsvond. Het combatsysteem blijft rot. Het is doenbaar, maar echt niet ideaal.

Research
Research in dit spel gaat echt helemaal nergens over. En dat in de positieve zin van het woord! Bij beurt 190 heb je nog steeds het idee dat je nergens bent: allerlei spannende combinaties en mogelijkheden roepen je nog steeds. Ik begin me echt af te vragen of je deze wel KAN voltooien. Daarnaast wordt hij telkens random gegenereerd. Het is dus niet zo dat je per definitie altijd hetzelfde of in dezelfde volgorde kan. Dit houdt het wel erg fris. De tech-tree is een cirkel waar je doorheen kijkt waarin je overal uit kan kiezen. Xenotech is in deze expansion echt nieuw: talen van anderen, fysologie, psychologie. Drugs om groepen te onderdrukken, talen van de wezens met wie je wil handelen. Echt een nieuwe inslag, één waar je ook wel voor gaat in dit spel.
Ballistische wapens, energiewapens, bommen, ziektes, industriële en ecologische technieken om je koloniën beter te maken, betere aandrijvingen om sneller bij de buren op de spreekwoordelijke koffie te kunnen gaan (of harder weg te rennen). En tja, eigenlijk nog zoveel meer, ook wat ik nog niet ontdekt heb dat je het eigenlijk maar fijn verder zelf moet uitzoeken, het is geen strafwerk!


Verschillen tussen de rassen
Naast dat de rassen veel sterke en zwakke kanten hebben uit zichzelf is het grootste en meest voelbare verschil wel de manier waarop rassen zich voortbewegen. De één heeft een portal waarin ze instant kunnen teleporteren (moet je op voorhand wel bij je bestemming gebouwd hebben), de ander maakt een zwart gat dat door schepen van voor tot achter gelegd moet worden, weer een ander maakt helemaal niets maar kan gebruik maken van bestaande verbindingen, weer een ander gebruikt timewarps op een wacky manier waardoor het allemaal op een vreemde manier gaat. Op deze manier is het soms echt onvoorspelbaar waar je andere rassen zal zien verschijnen en in wat voor hoedanigheid, en dat is leuk en afwisselend.

Schepen ontwikkelen
"Leipe shit ouwe!" Dat zouden ze bij mij op werk zeggen gok ik, de technologie die je hebt gevonden moet natuurlijk ook ingezet worden. En dat kan op bijzonder "leipe shit"-manier gedaan worden: je hebt een shipdesigner. Deze laat je kiezen tussen hulltypes, functies, aandrijvingen en wapenuitrusting. Dit is een leuk gepuzzel tussen zinvol en "jeetje, moet dat nou echt zo duur?" Je kan zoveel ontwerpen opslaan als je wil en deze ontwerpen meteen doorschuiven naar je gezellige fabrieksarbeiders, die prompt 100 exemplaren van "Flutschip Mk 4" van de lopende band af persen.

Graphics en geluid
De graphics zijn netjes. Niet meer dan dat, niet minder dan dat. Weinig animaties, maarre, als jullie net als wij deze games leuk vinden, dan zit je daar ook niet op te wachten: bij beurt 210 wil je niet nog eens zien hoe men door het heelal jumped in een leuke animatie. Het ziet er mooi uit, maar dat is het dan ook wel. Het heelal is groot, overweldigend en desoriënterend. Maar goed, in het echt schijnt het ook groot te zijn (groter dan wel 10x mijn mooie thuisplaats Heesch-city zelfs, heb ik me laten vertellen) dus op zich begrijpelijk. Er is echter ook geen boven en onder of links of rechts waardoor je soms wel echt je aandacht erbij moet houden in die zoektocht naar de thuisplaneet van je übervijand. Dit is overigens iets wat ik gewoon leuk vind, niet iets wat me stoort, en je went er snel genoeg aan.


En ook het geluid is gewoon aardig. Weinig muziek, eigenlijk alleen bij gevechten. Alle stemmen van de rassen zijn leuk gedaan en je voelt er echt sfeer bij. Maar bij de 70ste keer "Yes master" is de nieuwigheid er wel een beetje vanaf. Ook voor geluid geldt wat mij betreft: prima, afdoende, maar ook niet meer dan dat.

Aangezien alles wisselt, je met vrienden kan spelen, het heelal en techtree random gegenereerd worden en de computer flink verraderlijk is, blijft het keer op keer op keer een leuke, rustige game waar je op de achtergrond de tv bij aanzet als je op elkaar zit te wachten. Goed uitgewerkt, net genoeg diepgang in het managen van alles, meer dan genoeg diepgang in de ontwikkelingen en telkens weer anders.